1926 – 2026
José María Sanz de Galdeano Equizak eta Ángel Llamazares Álvarezek Atarian parte hartu zuten, arriskuaren kudeaketari, erakundeen arteko lankidetzari eta uraren hiri-zikloaren erronkei eskainitako saio batean.
18/06/2026
Vitoria-Gasteizek ekainaren 18an, ostegunez, Mendeurreneko Topaketak saio berri bat hartu zuen, Confederación Hidrográfica del Ebro erakundearena. Ekitaldia Atarian egin zen, eta Javier San Románek aurkeztu zuen; CHEko Uren komisario ondokoa eta Mendeurreneko komisarioa da. Saioak Arabako uraren kudeaketari eta etorkizuneko erronkei buruzko bi ikuspegi osagarri bildu zituen.
José María Sanz de Galdeano Equiza, Euskal Ur Agentziako (URA) Plangintza eta Obretako zuzendariak, Zadorra sisteman, uholde-arriskuaren kudeaketan eta administrazioen arteko lankidetzan jarri zuen arreta. Ángel Llamazares Álvarez, AMVISAko gerente ohia, Vitoria-Gasteizko hornidura eta saneamendua hobetzea ahalbidetu duen erakundeen arteko lankidetza errepasatu zuen, eta lurraldean uraren kudeaketa integratuago baterantz aurrera egiteko geratzen diren erronketako batzuk planteatu zituen.
Sanz de Galdeanok 1926an konfederazio hidrografikoak sortu zirenetik eta berrogeita hamarreko hamarkadaren amaieran Zadorrako urtegiak eraiki zirenetik Arabako uraren kudeaketa markatu duten mugarri nagusiak errepasatu zituen. Bere kontakizunak bereziki 1989-1991ko lehortean jarri zuen arreta; pasarte horrek Vitoria-Gasteiz eta Bilboko hornidura proban jarri zuen, eta lurraldeen, erabiltzaileen eta kudeatzaileen arteko elkarrizketa-prozesu bat bultzatu zuen.
1997tik aurrera, CHEk elkarlaneko lan-prozesu bat bultzatu zuen sareen eraginkortasuna hobetzeko, gaitasuna handitzeko eta Zadorraren segurtasuna indartzeko, eta urtegien ustiapen-arau batzuk adosteko. 2003ko otsaileko pasarteak norabide horretan aurrera egitearen egokitasuna indartu zuen. Prozesua “Ullibarriko Bakea” izenekoan amaitu zen: 2008an lortutako eta CHEn 2009an berretsitako akordioa, berme-, isurketa- eta erreserba-kurbak ezarri zituena, eta sistemaren kudeaketa koordinaturako erreferentzia izaten jarraitzen duena.
Hitzaldiak azpimarratu zuen arriskua murriztea ez dela obra edo erabaki bakar baten mende, baizik eta uraren kudeaketaren, lurralde-antolamenduaren eta larrialdien arretaren arteko koordinazioaren mende. Ikuspegi hori lau jardun-ildotan zehazten da: prebentzioa, babesa, prestaketa eta berreskuratzea.
Azaldutako aurrerapenen artean zeuden uholde-eremuetako erabileren arautzea, arriskuaren kudeaketa-planak, URAren eta Babes Zibilaren arteko koordinazioa eta UHATE iragarpen hidrologikoko sistema, alerta-sistemekin eta CHEren tresnekin integratua. Urtegien kudeaketa dinamikoak uholde-goraldiak laminatzea eta ondorioak murriztea ahalbidetzen du, eta lurralde-plangintzarekin eta autobabesarekin osatu behar da, bereziki urtegien bidezko erregulaziotik kanpo geratzen diren Zadorra arroko eremuetan.
Sanz de Galdeanok, halaber, “ibaiari espazioa itzultzera” bideratutako jarduketak nabarmendu zituen, uholde-arriskua murrizteko eta ibilguen dinamika naturala berreskuratzeko. Zadorran, Abetxukon eta Batán eta Zapardiel ibaietan garatutako proiektuek erakusten dute uholdeen aurkako babesa ingurumen-hobekuntzarekin eta klima-aldaketara egokitzearekin uztar daitekeela.
Ángel Llamazaresek 1973an kokatu zuen bere ibilbidearen hasiera, Vitoria-Gasteizek horniduran hobekuntza-behar handiak zituenean; kontsumoa 650 litro biztanleko eta eguneko ingurukoa zen, eta uraren % 29 baino ez zen kontrolatzen. Bost hamarkada geroago, dotazioa 200 litro baino gutxiagora jaitsi da, eta kontrolatutako urak % 84 gainditzen du; gainera, hiriak saneamendu-sare zabal bat du.
Eraldaketa posible izan zen, azaldu zuenez, Udalaren, AMVISAren, CHEren, Eusko Jaurlaritzaren eta beste erakunde batzuen arteko lankidetzari esker. Lankidetza horri esker egin ahal izan ziren horniduraren eta saneamenduaren oinarrizko azpiegiturak: Ullibarriko hartunetik eta ponpaketatik Arakako tratamendu-estaziora, buruko eta amaierako biltegietara, hondakin-uren kolektoreraino eta Crispijanako araztegiraino.
Llamazaresek, gainera, laurogeiko hamarkadaren amaierako lehorteari emandako erantzun koordinatua, 2008ko urtegien kudeaketa-akordioa eta Zadorrako Urtegien Jarraipen Mahaia ere errepasatu zituen; azken horrek administrazio hidraulikoak, larrialdi-zerbitzuak, operadoreak eta Udala bildu zituen egoera konplexuetan. Halaber, URAk eta AMVISAk horniduraren segurtasuna indartzeko egindako jarduketak eta Euskadi eta Erdialdeko Amerikaren arteko uraren eta saneamenduaren arloko lankidetzarako AKUAL programa aipatu zituen.
Etorkizunari begira, Llamazaresek adierazi zuen beharrezkoa dela ur-eskasia luzeko pasarteetarako aurreikusitako azpiegiturak eguneratzea eta Araban uraren kudeaketa integralari buruzko eztabaidari heltzea. Bere proposamena erakundeen arteko akordio handi baten aldekoa da, gaitasun tekniko eta ekonomiko nahikoa duen kudeatzaile publiko baterantz aurrera egiteko, erabiltzaileentzako eskubide eta betebehar berdintasuna bermatzeko, eta lurralde-erakundeen eta URAren parte-hartzea izateko.
Bi esku-hartzeek ideia zentral batean bat egin zuten: azken hamarkadetako aurrerapen garrantzitsuenak administrazioek, operadoreek eta larrialdi-zerbitzuek informazioa, baliabideak eta erantzukizunak partekatu dituztenean gertatu dira. Saioa amaitzeko, publikoarekin elkarrizketa egin zen urtegien kudeaketari, uholde-goraldiaren kudeaketari, eskasia-aldiei eta hurrengo mendeurrenari aurre egiteko behar den gobernantza-ereduari buruz.
Vitoria-Gasteizko hitzorduak jarraipena ematen die Reinosan, Miranda de Ebron eta Logroñon egindako saioei, Ebroko arroko uraren kudeaketaren historia, esperientzia eta erronkak herritarrengana hurbiltzen dituen programa baten barruan.
