1926 – 2026
Erakusketak, irailaren 17tik urriaren 18ra bisitatu ahal izango denak, Lleidak Segre ibaiarekin duen harreman historikoa eta urak lurraldearen garapenean duen papera ditu ardatz.
1928ko film bat proiektatzen da, Lleidako eta urte hartan izandako Nekazaritza Erakusketa Handiko irudiekin, Sant Miquel Azokaren aurrekari izan zena
17/09/2026
Lleidako Museoak “Por la cuenca del Ebro. Centenario de la Confederación Hidrográfica del Ebro” erakusketa hartuko du irailaren 17tik urriaren 18ra. Erakusketa ibiltari honek CHEren ehun urteko historia eta Ebroko arroko ur-kudeaketan egindako lana aztertzen ditu.
Inaugurazioa Lleidako Museoko plazan egin da, eta bertan parte hartu dute Clara Arbués Garciak, Lleidako Museoko zuzendariak; Pilar Bosch Vilanak, Lleidako Udaleko Kultura, Hiriaren Sustapen eta Kontsumo zinegotziak; eta Javier San Román Saldañak, Confederación Hidrográfica del Ebroko Uren komisario albokoak eta Mendeurreneko komisarioak. Hitzaldien ondoren, erakusketara bisita gidatua egin da.
Confederación Hidrográfica del Ebrok eta Lleidako Museoak antolatu dute erakusketa, Lleidako Museu de l’Aiguaren laguntzarekin. Arroaren natura-, lurralde-, historia- eta kultura-aniztasuna erakusten du, baita kudeaketak mende batean izan duen bilakaera ere. Proposamenak dokumentazio historikoa, ondare hidraulikoa, objektuak, argazkiak eta ikus-entzunezko baliabide nahiz baliabide interaktiboak uztartzen ditu.
Erakusketa Lleidara iristearekin batera, hiriaren eta Segre ibaiaren arteko harreman historikoari eskainitako eremu espezifiko bat gehitu da. Lleidaren garapena uraren hurbiltasunari estuki lotuta egon dela azaltzen du erakusketak. Ibaiaren erabilera desberdinek —giza kontsumoa, ureztatzea, industria eta indar eragilea— lurraldearen bilakaera baldintzatu dute Antzinatetik.
Harreman hori Lleidako lurraldea historikoki egituratu duen kanal-sarearen bidez ere ikus daiteke: Pinyana eta Fontaneteko Erdi Aroko kanaletatik hasi eta Urgell, Aragoi eta Katalunia eta Segarra-Garrigueseko ureztatze-sistema moderno handietaraino.
Tokiko eremu honetako elementuen artean, Ponenteko uraren historiarekin lotutako hainbat objektu eta dokumentu daude. Horien artean nabarmentzekoak dira: Lleidako kale Nagusiko arkeologia-lan batean aurkitutako XIII-XIV. mendeetako noria-ontzi bat, Arxiu Arqueològic-ek okasiorako utzitakoa; Manuel Lorenzo Pardok 1909an egindako Segre bideratzeko proiektuaren faksimile bat, CHEren artxibotik ekarria; Lleidako Museoaren funtseko objektu batzuk; eta lurraldeko kanal, errota eta azpiegitura hidrauliko handiei lotutako dokumentazioa eta irudiak.
Erakusketako eduki aipagarrienetako bat 1928ko Lleidako Erakusketa Handia da, Camps Elisis-etan ospatua eta Confederación Sindical Hidrográfica del Ebrok antolatua. Erakusketak nekazaritzako makineria eta landa-osasunarekin lotutako edukiak bildu zituen, eta XX. mendearen lehen hereneko Lleidako gertakari garrantzitsuenetako bat bihurtu zen. Ekitaldia pizgarri komertzial handia izan zen, eta Sant Miquel Azokaren ondorengo sendotzearen aurrekari zuzena izan zen.
Erakusketak pasarte hori berreskuratzeko aukera ematen du, nekazaritzak, ureztatzeak eta ur-kudeaketak Lleidako ekonomia- eta lurralde-garapenean izan duten garrantziarekin lotuz.
Nabarmentzekoa da 1928ko film baten proiekzioa: “Gran exposición de maquinaria agrícola y de sanidad del campo”, Antoni de Pàdua Tramullasena, CHEren artxibokoa.
Lleidako eremutik harago, “Por la cuenca del Ebro” erakusketak Estatuko ibai-arrorik zabalenaren ikuspegi globala eskaintzen du, Ebroren eta haren adarren inguruan artikulatua (horien artean dago Segre). Erakusketak ur-kudeaketaren bilakaera aztertzen du CHEren ehun urteko bizitzan, eta aldi horretan sortutako dokumentu-, teknika-, arkitektura- eta arte-ondareari balioa ematen dio.
Erakusketak uraren eta lurraldearen kudeaketarekin lotutako egungo gaiak jendeari hurbiltzeko baliabideak ere baditu. Horrez gain, “Por la Cuenca del Ebro” Mendeurreneko dokumentalaren 12 minutu eta 48 segundoko bertsio laburtua ikus daiteke, 2025ean Al Este Films-ek eta Virtual&Civán-ek ekoitzia.
Lleidako geldialdi honekin, “Por la cuenca del Ebro” erakusketak lurraldean zeharreko ibilbide oroigarriarekin jarraitzen du. Confederación Hidrográfica del Ebroren historia ezagutzera gonbidatzen du, uraren, ondarearen eta arroan bizi izan diren gizarteen arteko harremanaren bidez.
Erakusketa gaurtik, irailak 17, dago zabalik jendearentzat, eta 2026ko urriaren 18ra arte bisitatu ahal izango da Lleidako Museoan.
Confederación Hidrográfica del Ebro (CHE) erkidegoen arteko esparruko arro-erakundea da, Ministerio para la Transición Ecológica y el Reto Demográfico-ri atxikia. Bere eginkizunen artean daude azpiegiturak (urtegiak eta kanalak) eraikitzea eta mantentzea, erakundearen ondarea mantendu eta kudeatzea, plangintza hidrologikoa, jabari publiko hidraulikoaren administrazioa, eta erabilera desberdinei lotutako sektoreekin zein administrazioekin koordinatzea, Ebroko arroan —Espainiako zabalena— kudeaketa jasangarria bermatzeko helburuarekin. Sortu zenetik, kudeaketa teknikoa ingurumen-babesarekin eta interes publikoa lurraldeko elkarrizketarekin orekatzen lan egin du.
Confederación Hidrográfica del Ebro (CHE) Confederación Sindical Hidrográfica del Ebro izenarekin jaio zen; 1926ko martxoaren 5ean sortu zen eta hurrengo egunean ofizialdu zen Gaceta de Madriden. Proiektu hark, Manuel Lorenzo Pardo ingeniariak paper erabakigarria izan zuelarik, ura arro-batasunaren printzipiopean kudeatzeko ideia sartu zuen Espainian, administrazio-mugak gaindituz eta plangintza integral baten alde eginez. Mende bat geroago, mendeurrenak jatorri hori berrikusteko eta herritarrei Ebroko uraren kudeaketaren bilakaera hurbiltzeko aukera ematen du. Oroitzapen-programak legatu hori ezagutzera eta bertan parte hartzera gonbidatzen du.
